Điện gió là gì và tuabin tạo ra điện thế nào

Điện gió là điện chuyển hóa từ động năng của không khí chuyển động. Khoản 14 Điều 3 Luật Điện lực 2024 xếp năng lượng gió vào nhóm nguồn của điện năng lượng tái tạo, cùng mặt trời, đại dương, địa nhiệt và một số nguồn khác (xem năng lượng tái tạo là gì).

Cánh tuabin làm việc như cánh máy bay: gió lướt qua tạo chênh lệch áp suất giữa hai mặt cánh, lực nâng thắng lực cản nên rô-to quay. Rô-to nối thẳng với máy phát, hoặc nối qua hộp số để tăng tốc độ quay (Bộ Năng lượng Mỹ). Gần như mọi tuabin đang chạy là loại trục ngang, thường có ba cánh (EIA).

Công suất tỷ lệ với lập phương tốc độ gió, nên gió mạnh gấp đôi thì công suất lý thuyết tăng tám lần. Lên cao gió mạnh hơn, vì vậy tuabin được dựng trên trụ (WINDExchange). Ở cánh đồng gió ven biển Bạc Liêu, mỗi tuabin khoảng 1,6 MW, trụ cao 80 m, cánh dài 42 m (VnExpress).

Trên bờ, gần bờ và ngoài khơi khác nhau ra sao

Liên Hợp Quốc chia hai loại: tuabin trên đất liền (onshore) và trên biển hoặc mặt nước ngọt (offshore) (Liên Hợp Quốc). Luật Điện lực 2024 tách phần trên biển làm hai: dự án gần bờ có toàn bộ tuabin trong phạm vi 6 hải lý tính từ đường mép nước biển thấp nhất trung bình nhiều năm, dự án ngoài khơi nằm ngoài phạm vi đó (khoản 5 Điều 20).

IRENA ghi Việt Nam có 1.104 MW gió offshore năm 2025 (IRENA), còn quy hoạch trong nước dự kiến điện gió ngoài khơi vận hành từ giai đoạn 2030–2035.

Điện gió Việt Nam: công suất và sản lượng đến năm 2026

Theo EVN, trước ngày 1/11/2021 có 84 nhà máy điện gió, tổng 3.980,27 MW, được công nhận vận hành thương mại (Bộ Công Thương). IRENA ghi 518 MW năm 2020, 4.118 MW năm 2021 và 6.239 MW năm 2025.

Theo Cục Điện lực, gió phát 12.747 triệu kWh năm 2024 và 15.114 triệu kWh năm 2025 (Cục Điện lực). Chín tháng đầu năm 2026, EVN ghi nhận 10,85 tỷ kWh điện gió trên tổng 265,79 tỷ kWh điện sản xuất và nhập khẩu, tức khoảng 4,1%; điện mặt trời đạt 21,5 tỷ kWh (EVN), chi tiết ở bài công suất điện mặt trời Việt Nam.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu 26.066–38.029 MW gió trên bờ và gần bờ vào năm 2030, trên tiềm năng kỹ thuật khoảng 221.000 MW (Quyết định 768/QĐ-TTg). Như vậy công suất phải tăng lên gấp khoảng 4–6 lần mức cuối năm 2025.

Biểu đồ công suất điện gió Việt Nam từ năm 2019 đến năm 2025 theo IRENA
Công suất điện gió Việt Nam tăng từ 518 MW năm 2020 lên 4.118 MW năm 2021 và đạt 6.239 MW cuối năm 2025, theo thống kê của IRENA. Biểu đồ do LTA vẽ từ số liệu nguồn.

Điện gió lớn nhất Việt Nam ở đâu

Trong danh sách EVN công bố tháng 11/2021, nhà máy 399,6 MW ở Ea Nam (Ea H'leo, Đắk Lắk) có công suất được công nhận vận hành thương mại cao nhất (Bộ Công Thương). Dự án có 84 trụ (Nhân Dân); năm 2023, Nhân Dân vẫn xếp dự án này đứng đầu cả nước về quy mô, sản lượng ước 1,1 tỷ kWh mỗi năm (Nhân Dân).

Theo EVN, điện gió tập trung ở Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ (Bộ Công Thương). Quảng Trị có 21 dự án đã vận hành thương mại, tổng 994,2 MW (Tạp chí Công Thương, 10/11/2025). Tháng 5/2026, Quảng Ninh chấp thuận dự án gió trên biển đầu tiên của tỉnh, 50 MW, ở vùng gần bờ đặc khu Cô Tô (VietnamPlus).

Điện gió ngoài khơi: mục tiêu và tiến độ năm 2026

Quyết định 768/QĐ-TTg ước tiềm năng kỹ thuật gió ngoài khơi khoảng 600.000 MW, đặt mục tiêu 6.000–17.032 MW cho nhu cầu trong nước, vận hành giai đoạn 2030–2035 và 113.503–139.097 MW vào năm 2050 (Quyết định 768/QĐ-TTg).

Tháng 1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao 24.000 ha biển ngoài khơi Hải Phòng và hơn 39.811 ha ngoài khơi Lâm Đồng cho hai tập đoàn nhà nước khảo sát (Báo Nông nghiệp và Môi trường). Nghị định 272/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 4/7/2026 đến hết 31/12/2030, yêu cầu đơn vị khảo sát có vốn chủ sở hữu tối thiểu 1 tỷ đồng cho mỗi MW đề nghị khảo sát, nhà đầu tư góp vốn chủ sở hữu không dưới 20% tổng vốn dự án (Báo Chính phủ).

Ngày 13/10/2026, một nhà đầu tư khởi động khảo sát kỹ thuật dự án 500 MW ở vùng biển TP.HCM (Thanh Niên). Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi, sẽ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 khóa XVI, bổ sung quy định ký quỹ và kinh phí tháo dỡ công trình điện gió ngoài khơi (Báo Công Thương); xem điểm mới của dự thảo.

TS. Dư Văn Toán, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, kỳ vọng tuabin ngoài khơi đầu tiên xuất hiện giai đoạn 2028–2029, nếu các luật liên quan được hoàn thiện đồng bộ trong năm 2026 (Báo Nông nghiệp và Môi trường).

So với điện mặt trời, điện gió khác ở đâu

Với các dự án mới vận hành trên thế giới năm 2025, hệ số công suất bình quân của gió trên bờ là 36%, gió ngoài khơi 41%, điện mặt trời 16%; cùng 1 MW, tuabin trên bờ phát hơn gấp đôi lượng điện của một nhà máy điện mặt trời. Chi phí điện quy dẫn bình quân lần lượt là 33, 78 và 44 USD/MWh (IRENA).

Ở Việt Nam năm 2025, điện mặt trời có 17.488 MW, gần gấp ba công suất gió, nhưng phát 28.272 triệu kWh, chưa tới gấp đôi 15.114 triệu kWh của điện gió (Cục Điện lực).

Đổi lại, gió dao động theo mùa mạnh hơn. Theo số lũy kế của EVN, quý II/2026 điện gió chỉ khoảng 2,3 tỷ kWh, bằng khoảng nửa quý I (EVN, EVN); điện mặt trời giữ 6,9–7,6 tỷ kWh mỗi quý. Theo EVN, gió mùa Đông Bắc, loại gió ảnh hưởng lớn tới các nhà máy gió nước ta, thổi từ tháng 11 tới tháng 4 năm sau (Bộ Công Thương).

Luật Điện lực 2024 khuyến khích dự án điện gió, điện mặt trời đầu tư kèm hệ thống lưu trữ điện (khoản 3 Điều 20); xem BESS là gì.

Lũy kế 2026, tỷ kWhGióMặt trờiToàn hệ thống
Quý I (EVN, 9/4/2026)4,336,9876,86
6 tháng (EVN, 7/7/2026)6,6314,59171,54
9 tháng (EVN, 6/10/2026)10,8521,5265,79

Điện gió gia đình có đáng lắp không

Theo hướng dẫn tuabin gió nhỏ của Bộ Năng lượng Mỹ, hệ gió gia đình đáng làm khi khu đất có gió tốt, rộng ít nhất 1 mẫu Anh (khoảng 0,4 ha), được phép dựng trụ, và mép dưới cánh quạt cao hơn mọi vật cản trong bán kính 90 m ít nhất 9 m. Tuabin 1,5 kW đủ cho hộ dùng 300 kWh mỗi tháng nếu gió trung bình năm đạt 6,26 m/s; chi phí bình quân dự án gió nhỏ tại Mỹ năm 2021 là 5.120 USD/kW (WINDExchange).

Nhà phố chen giữa nhà cao tầng khó đáp ứng các điều kiện này. Trên mái nhà, Chỉ thị 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 đặt mục tiêu mỗi năm khoảng 10% hộ gia đình cả nước lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ (Bộ Công Thương).

LTA không thi công điện gió. LTA cung cấp và lắp hệ điện mặt trời mái nhà hòa lưới, hybrid có pin lưu trữ và độc lập cho nhà ở, cửa hàng, nhà xưởng, khảo sát miễn phí trên toàn quốc. Gọi hoặc nhắn Zalo 0981.014.340.

Nguồn tham khảo:

Bạn muốn lắp điện mặt trời cho nhà mình?

Gọi 0981.014.340 hoặc nhắn Zalo cùng số, gửi kèm ảnh hóa đơn điện và ảnh mái để LTA tính công suất sơ bộ và hẹn lịch khảo sát miễn phí.

Gọi 0981.014.340 Nhắn Zalo

Câu hỏi thường gặp về điện gió

Điện gió có phải năng lượng tái tạo không?

Có. Khoản 14 Điều 3 Luật Điện lực 2024 liệt kê năng lượng gió trong các nguồn sơ cấp của điện năng lượng tái tạo. Liên Hợp Quốc xếp gió vào nhóm nguồn tự nhiên được bù lại nhanh hơn tốc độ tiêu thụ.

Điện gió có gây ô nhiễm môi trường không?

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tuabin gió không thải chất gây ô nhiễm vào không khí, nước (trừ vài trường hợp hiếm) và không cần nước làm mát. Các tác động EIA nêu gồm tiếng ồn, nguy cơ chim, dơi va vào cánh, và cánh tuabin hiện chưa tái chế được.

Vì sao có lúc tuabin gió đứng yên dù trời có gió?

Khi tốc độ gió vượt giới hạn vận hành của thiết bị, tuabin phải dừng để bảo đảm an toàn. EVN cho biết ngày 17/12/2022, lúc gió mùa Đông Bắc thổi mạnh, một số nhà máy ở Quảng Trị đã phải dừng vì lý do này.

Công suất gió của Việt Nam hiện là bao nhiêu?

Theo IRENA, cuối năm 2025 Việt Nam có 6.239 MW, gồm 5.135 MW trên đất liền và 1.104 MW được IRENA xếp vào nhóm offshore. Chín tháng đầu năm 2026, gió phát 10,85 tỷ kWh, theo EVN.