Pin natri ion là gì: cách hoạt động, so với lithium và tiến độ sản xuất 2026

Pin natri ion là gì và hoạt động ra sao

Pin natri ion có cực dương, cực âm, chất điện phân và màng ngăn, nguyên lý giống pin lithium ion. Khi sạc, ion natri rời cực dương, đi qua chất điện phân rồi cài vào cực âm, còn electron chạy qua mạch ngoài. Khi xả, quá trình đảo chiều (Turkish Journal of Chemistry).

Khác biệt nằm ở vật liệu. Than chì, cực âm quen thuộc của pin lithium, chứa natri kém vì khoảng cách giữa các lớp quá hẹp, nên pin natri thường dùng carbon cứng (hard carbon). Cell natri cho lưu trữ mà CATL giới thiệu tháng 4/2026 không chứa coban, niken và dùng lá nhôm thay cho lá đồng (ESS News).

Pin natri là gì, khác pin natri ion ở đâu

Cụm từ pin natri còn chỉ cả những loại pin natri chạy nóng. Pin natri-niken clorua dùng chất điện ly gốm beta-alumina, chỉ cho ion natri đi qua khi nóng khoảng 300°C. Một startup Việt Nam đã giới thiệu hệ lưu trữ theo hướng này tại InnoEx 2026 ở TP HCM ngày 19/8/2026; sản phẩm chưa vận hành thương mại (VnExpress). Pin natri ion thì làm việc ở nhiệt độ thường, CATL công bố dải từ -40°C đến 70°C (CATL).

So sánh pin natri ion với pin lithium ion

Theo phân tích của IEA ngày 17/2/2026, điểm yếu của pin natri ion là mật độ năng lượng. Cell natri thế hệ gần đây đạt tới khoảng 175 Wh/kg, pin LFP tới 205 Wh/kg, NMC tới 255 Wh/kg.

Ưu điểm là chịu lạnh. Pin natri thế hệ gần đây giữ khoảng 90% dung lượng danh định ở -40°C, còn pin lithium, đặc biệt là LFP, kém hơn rõ ở nhiệt độ thấp. CATL công bố pin Naxtra có công suất xả gần gấp ba pin LFP tương đương ở -30°C (CATL).

Natri có trữ lượng gấp hơn 1.000 lần lithium (CATL), nhưng IEA lưu ý các loại pin natri sắp thương mại hóa vẫn cần khoáng sản thiết yếu khác như niken, mangan. Về giá, lúc IEA phân tích, giá lithium thấp hơn đỉnh năm 2022 khoảng 70% dù đã tăng gấp đôi trong một năm. Ở mức đó, pin natri chưa rẻ hơn LFP trong phần lớn ứng dụng, trừ xe điện và kho điện ở vùng rất lạnh.

Tiêu chí	Pin natri ion	Pin lithium ion
Mật độ năng lượng cell	Tới khoảng 175 Wh/kg	LFP tới 205 Wh/kg, NMC tới 255 Wh/kg
Ở -40°C	Giữ khoảng 90% dung lượng danh định	Kém hơn, đặc biệt là LFP
Sản lượng toàn cầu năm 2025	Dưới 1% so với pin lithium ion	Chi phối thị trường
Giá thành (2/2026)	Chưa rẻ hơn LFP ở phần lớn ứng dụng	LFP vẫn có lợi về giá

Pin natri ion CATL và tiến độ sản xuất hàng loạt

CATL nghiên cứu pin natri từ năm 2016 và ra thế hệ đầu vào tháng 7/2021 với mật độ 160 Wh/kg. Dòng Naxtra công bố ngày 21/4/2025 đạt 175 Wh/kg, trên 10.000 chu kỳ, giữ 90% điện năng sử dụng được ở -40°C (CATL). Tháng 9/2025, Naxtra là pin natri đầu tiên đạt chứng nhận theo tiêu chuẩn an toàn pin xe điện GB 38031-2025 của Trung Quốc (CATL).

Ngày 5/2/2026, CATL và hãng xe Changan giới thiệu mẫu xe con sản xuất hàng loạt đầu tiên dùng pin natri ion, CATL công bố quãng đường thuần điện trên 400 km. Ngày 21/4/2026, CATL cho biết đã sản xuất ở quy mô GWh, đã xử lý các điểm nghẽn trong sản xuất, và Naxtra sẽ vào sản xuất đại trà toàn diện trước cuối năm 2026 (CATL).

Theo CATL, hãng đầu tư 5 tỷ nhân dân tệ để thêm 40 GWh công suất natri mỗi năm ở Phúc Đỉnh, còn cơ sở Tế Ninh quy hoạch 160 GWh. Ngày 27/4/2026, hãng ký thỏa thuận cung cấp 60 GWh pin natri trong ba năm cho một nhà tích hợp hệ lưu trữ Trung Quốc; theo CATL, đây là hợp đồng pin natri có khối lượng cao nhất tới nay.

IEA ghi nhận BYD, hãng pin lớn thứ hai thế giới, khởi công nhà máy pin natri đầu tiên vào tháng 1/2024. Trung Quốc chiếm gần như toàn bộ công suất pin natri hiện có và hơn 95% công suất dự kiến năm 2030. Quy hoạch ngành pin đến năm 2030 mà Trung Quốc công bố ngày 28/9/2026 giữ lithium làm trụ cột và cho pin natri phát triển song song (pv magazine).

Ứng dụng trong kho điện và xe điện

CATL coi lưu trữ điện là hạ tầng thiết yếu khi tỷ trọng điện tái tạo tăng. Cell pin natri ion cho lưu trữ của hãng có dung lượng trên 300 Ah, hơn 15.000 chu kỳ đến khi còn 80% dung lượng, nhắm tới kho điện 2–8 giờ (ESS News). Hệ TENER Sodium ra mắt ngày 22/6/2026 tại Munich (Đức) có trên 30 MWh mỗi hệ, dùng chung kích thước với hệ LFP.

Theo kế hoạch nêu khi ra mắt, CATL giao hệ lưu trữ natri đầu tiên cho khách tại Trung Quốc từ tháng 9/2026, đạt 1 GWh cộng dồn vào cuối năm và giao ra quốc tế từ tháng 6/2027 (CATL).

Với xe điện, IEA cho rằng pin natri ion đã đủ dùng ở vùng khí hậu lạnh và trong bộ pin lai ghép cell lithium với cell natri. Ngày 22/1/2026, CATL ra bản pin natri chịu lạnh 45 kWh cho xe van cỡ nhỏ và xe tải nhẹ (Dân trí).

Pin natri ion ở Việt Nam và hệ điện mặt trời gia đình

Theo VnExpress tháng 8/2026, phần lớn hệ lưu trữ điện do doanh nghiệp Việt phát triển vẫn dựa trên pin lithium ion hoặc vanadium. Lợi thế chịu lạnh tới -40°C cũng ít có ý nghĩa với nhà ở Việt Nam.

Trong lưu trữ điện hiện nay, LFP vẫn là hóa học chủ đạo, như chính CATL mô tả. Nếu đang tính thêm pin cho hệ điện mặt trời, bạn có thể xem pin LiFePO4, pin lithium và cách chọn dung lượng pin lưu trữ điện mặt trời.

LTA lắp hệ điện mặt trời hybrid có pin lưu trữ và hệ độc lập cho nhà ở, cửa hàng, nhà xưởng, khảo sát miễn phí trên toàn quốc. Gọi hoặc nhắn Zalo 0981.014.340 để LTA tính dung lượng pin theo mức dùng điện thực tế của bạn.

Nguồn tham khảo:

• IEA (17/2/2026)
• Turkish Journal of Chemistry (PMC) (17/9/2024)
• ESS News (20/4/2026)
• CATL (5/2/2026)
• VnExpress (22/8/2026)
• CATL (21/4/2025)
• CATL (8/9/2025)
• CATL (21/4/2026)
• CATL (22/6/2026)
• CATL (6/5/2026)
• pv magazine (1/10/2026)
• Dân trí (24/1/2026)

Câu hỏi thường gặp về pin natri ion