Công tơ điện là gì và có những loại nào

Luật Điện lực 2024 xếp các loại công tơ vào nhóm thiết bị đo đếm điện. Công tơ cơ đếm điện năng qua vòng quay của đĩa nhôm. Công tơ điện tử hiện số trên màn hình; loại đo xa có đèn tín hiệu màu đỏ nháy theo chu kỳ tương tự một vòng quay của công tơ cơ, theo Công ty Điện lực Quảng Ninh.

QCVN 26:2025/BCT, hiệu lực từ 1/6/2026, chia công tơ hạ áp thành loại 1 pha 2 dây và 3 pha 4 dây. Công tơ 1 pha điện tử phải đạt cấp chính xác 1,0, công tơ 1 pha cơ khí cấp 2,0, công tơ 3 pha cấp 1,0. Ở TP.HCM, EVNHCMC cho biết 100% trong hơn 3,9 triệu công tơ bán điện đã là công tơ điện tử đo xa (Tuổi Trẻ, 26/9/2025).

Biểu đồ chu kỳ kiểm định công tơ điện 1 pha và 3 pha, kiểu cảm ứng và điện tử
Chu kỳ kiểm định định kỳ của 4 loại công tơ, tính bằng tháng. Biểu đồ do LTA vẽ từ số liệu nguồn.

Công tơ 3 giá: ai phải lắp và tính theo khung giờ nào

Công tơ 3 giá là loại công tơ điện ghi riêng điện dùng trong giờ bình thường, cao điểm và thấp điểm. Thông tư 60/2025/TT-BCT bắt buộc hình thức ba giá với khách sản xuất, kinh doanh có máy biến áp chuyên dùng từ 25 kVA hoặc dùng bình quân 3 tháng từ 2.000 kWh/tháng. Điện lực chưa lắp được công tơ thì khách trả giá giờ bình thường; khách bắt buộc mà từ chối lắp sau 2 lần báo thì bị tính giá cao điểm cho toàn bộ sản lượng.

Khung giờ tính tiền hiện vẫn theo Thông tư 16/2014/TT-BCT, do Điều 20 Thông tư 60 giữ quy định này đến lần điều chỉnh giá bán lẻ bình quân gần nhất sau Quyết định 14/2025/QĐ-TTg. Từ thứ Hai đến thứ Bảy, giờ cao điểm là 9h30–11h30 và 17h–20h. Giờ thấp điểm là 22h–4h mọi ngày, Chủ nhật không có cao điểm (giờ cao điểm điện).

Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 đặt khung cao điểm mới 17h30–22h30, nhưng chỉ tính tiền sau khi giá bán lẻ bình quân điều chỉnh, mà đến 25/4/2026 giá vẫn chưa đổi kể từ 10/5/2025 (Tuổi Trẻ). Hộ gia đình không tính tiền theo giờ: ngày 7/10/2026, Cục Điện lực cho biết giá theo giờ chưa áp dụng cho khách sinh hoạt, vẫn theo giá điện sinh hoạt bậc thang.

Công tơ 2 chiều khi lắp điện mặt trời có bán điện dư

Công tơ 2 chiều là loại công tơ điện đo riêng điện nhận từ lưới và điện phát ngược lên lưới. Mẫu công tơ 1 pha EVNNPC giới thiệu năm 2016 lưu điện năng chiều giao và chiều nhận vào các thanh ghi riêng, nên cho ra 2 chỉ số: số điện mua và số điện bán.

Nghị định 58/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 26/6/2026, yêu cầu nguồn điện đấu nối lưới hạ áp có bán điện dư thỏa thuận với bên mua việc trang bị công tơ đo đếm điện hai chiều. Khác công tơ thường, người bán điện dư đầu tư, lắp đặt công tơ này và thiết bị truyền dữ liệu từ xa, trừ khi có thỏa thuận khác với điện lực (Điều 37 Nghị định 58).

Trong 5 ngày làm việc từ khi nhận đủ hồ sơ, bên mua phải cùng kiểm tra, lắp công tơ, chốt chỉ số và ký hợp đồng. Điện dư bán tối đa 50% sản lượng phát tính theo bức xạ, đến hết 2030 được thỏa thuận cao hơn nếu lưới khu vực nhận được (bán điện mặt trời cho EVN, thủ tục lắp điện mặt trời mái nhà).

Ai trả tiền lắp, thay và kiểm định công tơ điện

Luật Điện lực 2024 giao bên bán điện đầu tư, lắp đặt và quản lý công tơ, trừ khi hai bên thỏa thuận khác. Ở TP.HCM có kẻ giả danh điện lực thu phí thay công tơ điện tử; EVNHCMC nhắc việc thay định kỳ hay đổi sang công tơ điện tử đều miễn phí (EVN, 16/7/2026).

ViệcAi trảCăn cứ
Lắp công tơ khi cấp điện mớiĐiện lựcKhoản 1 Điều 56 Luật Điện lực
Dây từ sau công tơ vào nhàKhách hàngĐiều 66 Luật Điện lực
Dời công tơ theo ý kháchKhách hàng, cần điện lực đồng ýĐiều 66 Luật Điện lực
Kiểm định độc lập, công tơ đạtKhách hàngKhoản 6 Điều 56 Luật Điện lực
Kiểm định độc lập, công tơ không đạtĐiện lực, kèm truy thu hoặc thoái hoàn điện năngKhoản 6 Điều 56 Luật Điện lực
Công tơ 2 chiều để bán điện dưNgười bán điện dư, trừ khi thỏa thuận khácĐiều 37 Nghị định 58/2025/NĐ-CP

Cách đọc công tơ điện cơ và điện tử

Với công tơ 3 pha trực tiếp 10(20)A theo ví dụ của Công ty Điện lực Quảng Ninh, các chữ số đen là phần nguyên kWh, chữ số đỏ cuối là phần mười: đọc được 8.866,8 kWh thì ghi chỉ số 8.866. Màn hình công tơ điện tử thường có 2 dãy số; đọc dãy dưới có chữ kWh, bỏ chữ số sau dấu chấm. Ví dụ 000033.8 kWh là chỉ số 33.

Công tơ 3 giá và công tơ 2 chiều chứa nhiều chỉ số. Ứng dụng EVN CSKH hiện riêng bộ chỉ số bình thường, cao điểm, thấp điểm của công tơ 3 pha. Công tơ điện tử có thể lập trình nhiều chức năng (QCVN 26:2025/BCT), nên khi màn hình hiện nhiều mã, hãy hỏi điện lực mã nào dùng tính tiền.

Số điện trong kỳ bằng chỉ số mới trừ chỉ số cũ in trên hóa đơn (tra cứu hóa đơn tiền điện). Điện sinh hoạt được ghi chỉ số mỗi tháng 1 lần vào ngày ấn định, được lệch trước hoặc sau 1 ngày (Nghị định 18/2025/NĐ-CP); đổi ra tiền theo cách tính tiền điện.

Chu kỳ kiểm định và cách kiểm tra công tơ điện tại nhà

Công tơ điện thuộc danh mục phương tiện đo nhóm 2. Theo Thông tư 23/2013/TT-BKHCN (bản gộp sửa đổi năm 2026), chu kỳ kiểm định là 60 tháng với công tơ 1 pha kiểu cảm ứng, 72 tháng với 1 pha điện tử, 48 tháng với 3 pha cảm ứng và 36 tháng với 3 pha điện tử. Tem kiểm định hết giá trị khi hết chu kỳ. Điện lực là chủ công tơ nên phải tổ chức kiểm định đúng hạn.

Nghi công tơ chạy nhanh, có thể tự sàng lọc trước:

  • Tắt hết thiết bị rồi nhìn công tơ điện: theo VnExpress, đĩa công tơ lúc này phải dừng hẳn. Công tơ điện tử đo cả tivi để chờ, sạc điện thoại, nên rút hết phích cắm.
  • Bật một tải ổn định 1 kW, như máy sấy tóc Công ty Điện lực Quảng Bình dùng, rồi bấm giờ cho đĩa quay 1 vòng hoặc đèn xung nháy 10 lần.
  • So với hằng số ghi trên công tơ: loại cơ 900 vòng/kWh chạy tải 1 kW thì mỗi vòng mất 4 giây. Nhanh hơn hẳn là dấu hiệu chạy nhanh, nên chụp ảnh chỉ số rồi gửi yêu cầu kiểm tra.

Đề nghị kiểm định khi không đồng ý với điện lực

Theo khoản 5 Điều 56 Luật Điện lực, với bán lẻ điện, điện lực phải kiểm tra, sửa hoặc thay công tơ điện trong 3 ngày kể từ khi nhận yêu cầu. Nếu phải tháo công tơ đi kiểm định, điện lực báo để bạn cùng chứng kiến và niêm phong có chữ ký hai bên (Thông tư 13/2025/TT-BCT).

Không đồng ý kết quả, bạn đề nghị cơ quan chuyên môn về điện lực thuộc UBND tỉnh; trong 15 ngày cơ quan này phải tổ chức kiểm định với tổ chức kiểm định độc lập. Không xác định được công tơ sai từ lúc nào thì điện năng hoàn trả hoặc truy thu tính cho 2 chu kỳ ghi chỉ số liền kề.

Công tơ đúng mà tiền điện vẫn cao thì điện mặt trời mái nhà giúp giảm điện mua từ lưới. LTA lắp hệ hòa lưới, hybrid có pin lưu trữ và hệ độc lập, khảo sát miễn phí toàn quốc; LTA không bán công tơ, không làm kiểm định. Gọi hoặc nhắn Zalo 0981.014.340.

Nguồn tham khảo:

Bạn muốn lắp điện mặt trời cho nhà mình?

Gọi 0981.014.340 hoặc nhắn Zalo cùng số, gửi kèm ảnh hóa đơn điện và ảnh mái để LTA tính công suất sơ bộ và hẹn lịch khảo sát miễn phí.

Gọi 0981.014.340 Nhắn Zalo

Câu hỏi thường gặp về công tơ điện

Công tơ điện chạy nhanh phải làm sao?

Tắt hết thiết bị, xem công tơ còn chạy không rồi gửi yêu cầu kiểm tra. Điện lực phải xử lý trong 3 ngày; không đồng ý kết quả thì đề nghị cơ quan chuyên môn về điện lực của tỉnh tổ chức kiểm định độc lập.

Phí kiểm định công tơ điện ai trả?

Tùy kết quả kiểm định độc lập. Theo khoản 6 Điều 56 Luật Điện lực 2024, công tơ đạt yêu cầu thì bên mua điện trả phí; không đạt thì điện lực trả và truy thu hoặc thoái hoàn điện năng theo hợp đồng.

Bao lâu thì công tơ phải kiểm định lại?

Theo Thông tư 23/2013/TT-BKHCN bản gộp sửa đổi năm 2026, công tơ 1 pha điện tử kiểm định lại sau 72 tháng, 3 pha điện tử sau 36 tháng. Đến hạn, điện lực thay công tơ đã kiểm định.

Lắp điện mặt trời có cần công tơ 2 chiều không?

Cần nếu bán điện dư. Nguồn đấu nối hạ áp có bán điện dư phải thỏa thuận với bên mua việc trang bị công tơ hai chiều (Nghị định 243/2026/NĐ-CP); người bán điện dư chịu chi phí, trừ khi thỏa thuận khác.